Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter


Μαθήματα από τη Σουηδία
Πολλά από τα επιτεύγματα της Σουηδίας μπορούν να μεταφυτευτούν ανέξοδα στην Ελλάδα, ενώ άλλα, που απαιτούν ψηλές δαπάνες, για την ώρα είναι ανέφικτα


Του Δημήτρη Καλαϊτζίδη, Διευθυντή του Ραλλείου Λυκείου
Σε πρόσφατο ταξίδι μας στη Σουηδία, στο πλαίσιο προγράμματος Erasmus+ του σχολείου μας, επισκεφτήκαμε ένα λύκειο στη Στοκχόλμη και είχαμε την ευκαιρία να συζητήσουμε με αρκετούς καθηγητές.

Το σχολείο που επισκεφτήκαμε βρίσκεται σε ένα νησάκι στο ανατολικό τμήμα της πόλης, μισή ώρα από το κέντρο της.

Είναι ένα μεγάλο δημόσιο γενικό λύκειο- gymnasium (ηλικίες 16-19 ετών), έχει περίπου χίλιους μαθητές/μαθήτριες, ανήκει στην προαιρετική δευτεροβάθμια εκπαίδευση.

Είναι χωρισμένο σε τρεις τομείς, τον τομέα των φυσικών επιστημών, τον τομέα των ανθρωπιστικών επιστημών και τον τομέα των επιστημών της οικονομίας.

Κάθε τομέας έχει τον δικό του διευθυντή.

Ένας εκ των τριών λειτουργεί ως υπερδιευθυντής, περισσότερο ως συντονιστής κι όχι ως ανώτερος των άλλων.

Το σχολείο ανήκει στον τοπικό δήμο, και ως προς τα κτήρια και ως προς το διδακτικό προσωπικό.

Η χρηματοδότηση παρέχεται με σταθερό ποσό ανά εγγεγραμμένο/φοιτώντα μαθητή/ μαθήτρια και είναι περίπου 37.000 κορώνες Σουηδίας.

Το 70% της χρηματοδότησης προέρχεται από τους δημοτικούς φόρους.

Η Σουηδία αφιερώνει στην εκπαίδευση το 6,3% του ΑΕΠ (μέσος όρος ΟΟΣΑ 5,7%), για την Ελλάδα μη τα ρωτάτε.

Υπάρχουν και ιδιωτικά σχολεία τα οποία ονομάζονται «ανεξάρτητα σχολεία» (independent schools), στα οποία φοιτά περίπου το 25% των μαθητών λυκείου.

Σ΄ αυτά όμως δεν πληρώνουν οι γονείς, όπως γίνεται στην Ελλάδα.

Το κράτος επιδοτεί τα σχολεία αυτά με το ισόποσο των δημοσίων-δημοτικών (σ.σ. που ανήκουν στους δήμους), ανάλογα με τον αριθμό των εγγεγραμμένων μαθητών.

Οι συνομιλητές μας παρατήρησαν ότι ορισμένα από τα «ιδιωτικά» σχολεία, προκειμένου να προσελκύσουν μαθητές, είναι πιο ελαστικά στη βαθμολογία, απασχολούν λιγότερο βοηθητικό προσωπικό κτλ, ότι μπορεί να φανταστεί ότι κάνει κάποιος ιδιώτης για να αυξήσει το κέρδος του.

Το εθνικό ωρολόγιο πρόγραμμα ορίζει τον ελάχιστο αριθμό διδακτικών περιόδων κατά διδασκόμενο αντικείμενο στο υποχρεωτικό σχολείο.

Τα μαθήματα είναι: Σουηδική γλώσσα, Αγγλικά, μαθηματικά, φυσικές επιστήμες, κοινωνικές επιστήμες, θρησκευτικά, καλλιτεχνικά, φυσική αγωγή και υγιεινή.

Στο λύκειο κάθε μαθητής/μαθήτρια μπορεί να επιλέξει αν θα παρακολουθήσει πρόγραμμα μαθημάτων (ας πούμε κατεύθυνση) που οδηγεί στο πανεπιστήμιο ή πρόγραμμα που οδηγεί στην αγορά εργασίας μετά την ολοκλήρωσή του (επαγγελματική εκπαίδευση).

Ο διευθυντής είναι υπεύθυνος και υπόλογος για τη διαχείριση αυτού του ποσού με το οποίο θα πρέπει να πληρώνει το διδακτικό και βοηθητικό προσωπικό, να συντηρεί τα κτήρια, να πληρώνει (στον Δήμο!!!) ενοίκιο του κτηρίου, να κάνει όλες τις προβλεπόμενες προμήθειες, να συντηρεί-λειτουργεί το εστιατόριο, τα εργαστήρια, το γυμναστήριο κτλ.

Ο διευθυντής είναι αυτός που προσλαμβάνει το προσωπικό, το αξιολογεί και αποφασίζει για τη συνέχιση ή όχι της συνεργασίας.

Ωστόσο, όταν προσληφθεί ένας εκπαιδευτικός δεν είναι καθόλου εύκολη η απόλυσή του.

Για το λόγο αυτό κάθε πρόσληψη γίνεται με πολύ μεγάλη προσοχή και μετά από ακριβή στάθμιση των αναγκών του σχολείου, με πρόβλεψη των μελλοντικών αναγκών κα. Κάθε σχολείο της Σουηδίας (ποσοστό 95%) έχει γυμναστήριο, εστιατόριο, εργαστήρια, βιβλιοθήκη, χώρους παραμονής των μαθητών κατά τη διάρκεια των κενών του προγράμματος.

Βέβαια στη Σουηδία η συντριπτική πλειοψηφία των σχολείων έχει περισσότερους από 800-1.000 μαθητές, ώστε να γίνεται αποδοτική χρήση των χώρων και των υλικών υποδομών.

Όλοι οι χώροι του σχολείου κλειδώνονται και η κυκλοφορία των μαθητών επιτρέπεται μόνο στους χώρους όπου προβλέπεται να βρίσκονται και πουθενά αλλού.

Οι καθηγητές έχουν τα αντίστοιχα κλειδιά για τους χώρους όπου προβλέπεται κι αυτοί να βρίσκονται.

Ανά τέσσερις οι καθηγητές έχουν ένα δικό τους γραφείο, όπου έχουν τις βιβλιοθήκες τους, προσωπικά αντικείμενα, μια καφετιέρα-τσαγιέρα, ασφαλώς υπολογιστή κτλ.

Στο γραφείο τους βρίσκονται από το πρωί μέχρι αργά το απόγευμα, τις ώρες που δεν έχουν μαθήματα.

Οι καθηγητές πηγαίνουν στο σχολείο από τις 8 ή τις 9 το πρωί μέχρι (τουλάχιστον) τις 4 το απόγευμα, αλλά συχνά μέχρι τις 6.30 μμ

Όλες οι μη διδακτικές δραστηριότητες γίνονται εκτός διδακτικού ωραρίου και περιλαμβάνουν συνεργασία σε ομάδες ανάλογα με το διδακτικό αντικείμενο, συνελεύσεις για τα θέματα του σχολείου, συναντήσεις με τους γονείς κτλ.

Έτσι, δεν χάνονται παρά ελάχιστες ώρες διδασκαλίας, κυρίως για λόγους ασθενείας καθηγητών κτλ.

Οι καθηγητές που απουσιάζουν φροντίζουν για την κάλυψη των ωρών απουσίας και για την κάλυψη της χαμένης ύλης.

Για το ωράριο των καθηγητών συνυπολογίζεται και μέρος του χρόνου που δαπανούν στο σπίτι για προετοιμασία, αν και το μεγαλύτερο μέρος αυτής γίνεται στο σχολείο, στο γραφείο καθενός.

Σε ιδιαίτερο χώρο, όπου δεν έχουν πρόσβαση οι μαθητές, βρίσκεται το σαλόνι των εκπαιδευτικών και δίπλα ένα είδος εστιατορίου με φούρνους μικροκυμάτων, με ψυγείο, με καφετιέρες, νεροχύτες κτλ, ότι χρειάζεται για την ώρα του μεσημεριανού γεύματος.

Οι καθηγητές φέρνουν από το σπίτι τους τα τάπερ με το φαγητό τους, το ζεσταίνουν και τρώνε στο διάστημα 12.00-13.00, την ώρα που οι μαθητές βρίσκονται στο σχολικό εστιατόριο.

Μπορούν και οι καθηγητές να γευματίσουν στο σχολικό εστιατόριο πληρώνοντας περίπου 3 ευρώ για το πλήρες γεύμα.

Το σαλόνι των καθηγητών είναι ένας πολύ καλαίσθητος χώρος, όπου μπορεί κανείς να υποδεχτεί και κάποιον ξένο ή να κάνει μια μικρή συνάντηση συνεργασίας.

Σε διπλανό χώρο βρίσκεται το βεστιάριο, μπάνια, ντουζιέρες, αποδυτήρια καθηγητών που θέλουν να γυμναστούν, ατομικά ντουλαπάκια για φύλαξη προσωπικών ειδών κτλ.

Όλοι οι καθηγητές έχουν ηλεκτρονικό υπολογιστή συνδεδεμένο στο δίκτυο, μέσω του οποίου καταχωρίζουν τις απουσίες των μαθητών, στέλνουν εκτυπώσεις στους εκτυπωτές και στα φωτοτυπικά μηχανήματα, καταθέτουν τη βαθμολογία κτλ.

Η σχολική βιβλιοθήκη είναι ενημερωμένη, είναι ζωντανό κύτταρο του σχολείου, την επισκέπτονται και παραμένουν σ’ αυτή για μελέτη πολλοί μαθητές.

Σ’ αυτήν εργάζονται ένα ή δυο άτομα, υπάρχουν πολλά επιστημονικά περιοδικά, ενώ παρέχεται και ηλεκτρονική πρόσβαση σε βιβλία και περιοδικά.

Το εστιατόριο του σχολείου παρασκευάζει καθημερινά περίπου χίλιες μερίδες φαγητού, προσφέροντας τουλάχιστον δύο διαφορετικά μενού για όλους, επιπλέον μενού για χορτοφάγους, για ανθρώπους με δυσανεξία στη γλουτένη, ακόμη και για όσους δεν θέλουν να φάνε το φαγητό που προσφέρεται και προτιμούν δημητριακά με γάλα ή με γιαούρτι.

Είναι εστιατόριο αυτοεξυπηρέτησης και στο σημείο όπου οι μαθητές αδειάζουν τα υπολείμματα του φαγητού, υπάρχει ειδική διάταξη-ζυγαριά που ζυγίζει την ποσότητα φαγητού που πετά ο μαθητής. Όσο μικρότερη η ποσότητα τόσο μεγαλύτερο χαμόγελο εμφανίζεται στην οθόνη του συστήματος.

Τα σχολεία του νησιού διαγωνίζονται μεταξύ τους για τη μείωση του απορριπτόμενου φαγητού.

Το σχολείο που επισκεφτήκαμε είχε βγει τελευταίο και έκανε μια «δήλωση μετάνοιας», θεωρώντας ότι «το μηχάνημα είχε χαλάσει», ξεκινώντας ταυτόχρονα τη νέα καμπάνια για την «αποκατάσταση» του ονόματός του.

Το εστιατόριο λειτουργεί από τις δώδεκα ως τη μία, διάστημα στο οποίο όλοι οι μαθητές έχουν κενό και μπορούν να γευματίσουν, συνεχίζοντας, μετά, το σχολικό τους πρόγραμμα.

Το πρόγραμμα μαθημάτων δεν είναι ένα συνεχές πρόγραμμα ισόχρονων διδακτικών περιόδων των 45 λεπτών.

Καθορίζεται από τον διευθυντή σε συνεργασία με τον διδάσκοντα, ανάλογα με τη φύση του μαθήματος (εργαστηριακό, θεωρητικό), τις ανάγκες της τάξης και φυσικά σύμφωνα με το αναλυτικό πρόγραμμα το οποίο είναι προσανατολισμένο στους στόχους, δηλαδή δεν περιλαμβάνει αναλυτική και εξαντλητική περιγραφή του τι πρέπει να διδαχτεί.

Έτσι, οι διδακτικές περίοδοι έχουν διαφορετική διάρκεια, 45, 60, 120, 135 λεπτών, κάτι που αναγκαστικά δημιουργεί κενά στο πρόγραμμα.

Στη διάρκεια των κενών οι μαθητές μένουν στους χώρους αναμονής, επισκέπτονται τη σχολική βιβλιοθήκη ή το γυμναστήριο κτλ.

Με τέτοιο πρόγραμμα οι μαθητές ποτέ δεν επιστρέφουν στο σπίτι πριν τις 4, αλλά συχνά ούτε πριν τις 5 ή 6 το απόγευμα. Στη συνέχεια μπορεί να έχουν μουσική, αθλητισμό και άλλες παρόμοιες δραστηριότητες οι οποίες δεν περιλαμβάνονται στο υποχρεωτικό πρόγραμμα, όμως μπορούν να δώσουν κάποιους επιπλέον βαθμούς στη συνολική τους συγκομιδή. Τα αναλυτικά προγράμματα που τέθηκαν σε ισχύ το 2011, μετά την υποχώρηση στις θέσεις του Πίζα, περιλαμβάνουν γενικούς στόχους, οδηγίες και την διδακτέα –εξεταστέα ύλη.

Τα σχολικά βιβλία δεν τα παρέχει δωρεάν το κράτος, αλλά τα αγοράζουν οι μαθητές από το ελεύθερο εμπόριο.

Για κάθε μάθημα υπάρχουν αρκετά βιβλία, από τα οποία ο καθηγητής επιλέγει ένα και συστήνει στους μαθητές να το αγοράσουν.

Με την εγγραφή του μαθητή/μαθήτριας στο Λύκειο, ο δήμος του παρέχει ένα φορητό ηλεκτρονικό υπολογιστή, ο οποίος χρησιμοποιείται πάρα πολύ για τα μαθήματα, για την υποβολή εργασιών κτλ.

Το 96% των παιδιών στη Σουηδία έχουν πρόσβαση σε ηλεκτρονικό υπολογιστή και στο ιντερνετ.

Η βαθμολογία εκτείνεται από το Α ως το F.

Με Α έως Ε προάγεται ο μαθητής, με F μένει.

Το κύρος του καθηγητή είναι πολύ πιο ψηλό απ’ ότι στην Ελλάδα.

Ας σκεφτούμε τι θα γινόταν στη χώρα μας αν τα παιδιά έμπαιναν στο Πανεπιστήμιο μόνο με τη σχολική βαθμολογία….

Κάθε χρόνο η τελευταία τάξη του σχολείου ταξιδεύει στο εξωτερικό με βάση συγκεκριμένο πρόγραμμα μελέτης, από το οποίο επίσης παίρνουν βαθμούς.

Ο Δήμος χρηματοδοτεί με 1500€ κάθε μαθητή για το ταξίδι, το οποίο συνήθως γίνεται σε μακρινές χώρες (Κίνα, Αυστραλία, Ιαπωνία ή ακόμη στην Αφρική ή στην Αμερική).

Οι μαθητές έχουν να κάνουν μια έρευνα συνεργαζόμενοι μεταξύ τους, μελετώντας διάφορες πηγές, συγκεντρώνοντας στοιχεία από την επίσκεψη και καθοδηγούμενοι από τους συντονιστές συνοδούς καθηγητές τους.

Έτσι η εκδρομή αυτή δεν έχει τον χαρακτήρα της ….πενταήμερης, όπως γίνεται στην Ελλάδα.

Η εκδρομή τους διαρκεί τουλάχιστον 15 μέρες.

Το σχολείο αυτό και όλα στη Σουηδία (εξ όσων γνωρίζουμε) είναι σχολεία αναδιάταξης, όπως τα πιλοτικά δικά μας ΣΕΠΠΕ.

Οι μαθητές έχουν ένα ντουλαπάκι με κλειδί σε έναν από τους διαδρόμους του σχολείου όπου αφήνουν τα βιβλία και τα προσωπικά τους είδη.

Μετακινούνται από αίθουσα σε αίθουσα, παίρνοντας κάθε φορά αυτό που χρειάζονται.

Για κάθε διδακτικό αντικείμενο υπάρχει τουλάχιστον μία (αλλά συχνά αρκετά περισσότερες) αίθουσες, για την οργάνωση των οποίων υπεύθυνοι είναι οι καθηγητές ειδικότητας.

Όλες οι αίθουσες ανοίγουν με ευθύνη του καθηγητή, μπαίνουν οι μαθητές, γίνεται το μάθημα και ξανακλειδώνονται αμέσως μετά τη λήξη του.

Δεν είδαμε ούτε ένα μαθητή/μαθήτρια φορτωμένο με δέκα κιλά βιβλίων και τετραδίων στην πλάτη.

Αντίθετα, πολλοί μαθητές πηγαίνουν στο σχολείο μόνο με το λαπτοπ ή το τάμπλετ, ένα τετράδιο ή ένα άδειο σακίδιο πλάτης.

Για το τι προσφέρουν τα σχολεία αναδιάταξης δεν χρειάζεται να επιχειρηματολογήσουμε.

Όλες οι προηγμένες χώρες έχουν αυτό το (πολύ επιτυχημένο) σύστημα.

Μόνο στη χώρα μας κάποιοι οπισθοδρομικοί «προοδευτικοί» αρνούνται ακόμη και αυτό το αποδεδειγμένα πετυχημένο παράδειγμα, διότι (όπως ισχυρίζονται) ταλαιπωρούνται οι μαθητές….

Τα εργαστήρια φυσικών επιστημών (φυσικής και βιολογίας) που επισκεφτήκαμε είναι πλήρως εξοπλισμένα.

Οι μαθητές εργάζονται σε ομάδες πραγματοποιώντας πλήρη σειρά εργαστηριακών ασκήσεων (συχνά με τις λευκές μπλούζες), κάτω από την παρακολούθηση και υποστήριξη των καθηγητών.

Τα εργαστηριακά μαθήματα διαρκούν 135 λεπτά και παίζουν σοβαρό ρόλο στη βαθμολογία.

Η εισαγωγή στο Πανεπιστήμιο δεν περιλαμβάνει υποχρεωτικά «Παν-Σουηδικές» εξετάσεις.

Οι μαθητές στη διάρκεια της τριετούς φοίτησης στο λύκειο συγκεντρώνουν ένα αριθμό μορίων.

Αν αυτά είναι κοντά στις 6.000 έχουν δυνατότητα να επιλέξουν οποιαδήποτε σχολή.

Αν στη διάρκεια της λυκειακής τους ζωής δεν συγκέντρωσαν επαρκή βαθμολογία για τη σχολή που επιθυμούν μπορούν να γράψουν (δύσκολες) εξετάσεις στο αντίστοιχο πανεπιστήμιο.

Ένας άριστος μαθητής θα χρειαστεί περίπου 3 ώρες μελέτης στο σπίτι για να ανταποκριθεί στις υποχρεώσει ς του, ένας μέτριος αρκετά περισσότερες ώρες.

Ασφαλώς δεν υπάρχουν φροντιστήρια και στη συζήτηση που κάναμε έμειναν έκπληκτοι και εμβρόντητοι από το σύστημα που ισχύει στην Ελλάδα και εξωθεί τους μεν μαθητές στην παρα-σχολική παιδεία, τους γονείς στην εξαθλίωση προκειμένου να πληρώνουν φροντιστήρια και αρκετούς εκπαιδευτικούς (διορισμένους) στην παρανομία προκειμένου να κάνουν τα ιδιαίτερα φροντιστήρια.

Η έκπληξή τους ήταν μεγαλύτερη όταν τους πληροφορήσαμε ότι εμείς είμαστε δημόσιοι υπάλληλοι και ότι δεν μας προσλαμβάνει το σχολείο (ο διευθυντής) αλλά το κράτος, η κεντρική διοίκηση με εξετάσεις.

Η έννοια του φροντιστηρίου μάλλον δεν υπάρχει εκεί.

Μερικοί μαθητές λυκείου μπορεί να βοηθούν κάπως παιδιά του δημοτικού και να παίρνουν ένα μικρό χαρτζηλίκι, οι μαθήτριες μπορεί να κάνουν babysitting για περίπου δέκα ευρώ την ώρα, αλλά ακόμη και γι αυτά τα χαρτζηλίκια γίνεται συζήτηση για την ….φοροδιαφυγή!!!!

Ο καθηγητής/ η καθηγήτρια όταν σχολά δεν έχει να κάνει (κατά κανόνα) σχολική εργασία στο σπίτι. Έχει το χρόνο για τα δικά του ενδιαφέροντα.

Ο μισθός του καθηγητή (ας πούμε καθηγητή με 15 χρόνια υπηρεσίας και πλήρες ωράριο) είναι περίπου τέσσερις χιλιάδες ευρώ (μικτά), αλλά πρέπει να λάβουμε υπόψη μας ότι το κόστος ζωής στη Σουηδία είναι πολύ ψηλό.

Μας έλεγε συνάδελφος ότι ο ίδιος και η οικογένειά του δεν μπορούν να γευματίσουν σε εστιατόρια, είναι πολύ ακριβά και αντ’ αυτού προτιμούν να καλούν τους φίλους τους στο σπίτι για φαγητό και φυσικά να καλούνται και αυτοί με τη σειρά τους.

Παρ’ όλα αυτά, αν και το διαθέσιμο εισόδημα δεν είναι πολύ μεγάλο, η ποιότητα ζωής είναι πολύ ψηλή, διότι υπάρχει ο κοινωνικός μισθός.

Ας πούμε ότι εγώ θέλω να εγγραφώ σε ένα γυμναστήριο.

Ο Δήμος θα μου πληρώσει το μεγαλύτερο μέρος του κόστους περίπου 250€ το χρόνο.

Γιατί; Διότι με θέλει υγιή, κάτι που σημαίνει λιγότερες απουσίες από την εργασία μου, μικρότερη δαπάνη για φάρμακα, λιγότερο συμφορημένα νοσοκομεία, μικρότερη ανάγκη για γιατρούς, νοσοκόμες, κτλ.

Θέλω να γυμναστώ ή να κάνω ποδήλατο ή να περπατήσω στα αστικά αλσύλλια;

Υπάρχουν παντού μονοπάτια και ποδηλατόδρομοι.

Επειδή πιθανώς θέλω να περπατήσω το βράδυ, όλοι οι ποδηλατόδρομοι και τα μονοπάτια είναι φωτισμένα στη διάρκεια της νύχτας, ενώ σε καθορισμένα σημεία υπάρχουν ανοικτά «γυμναστήρια», όργανα γυμναστικής για ελεύθερη χρήση από τους πολίτες.

Υπάρχουν πληροφοριακές πινακίδες για το μήκος του μονοπατιού, για τα σημεία απ΄ όπου περνά κτλ

. Υπάρχει πυκνό δίκτυο αστικών λεωφορείων τα οποία έρχονται με ακρίβεια λίγων δευτερολέπτων, έχουν ευγενικούς οδηγούς που δεν κλείνουν την πόρτα αν σε δουν στον καθρέφτη να τρέχεις να προλάβεις.

Η είσοδος γίνεται μόνο από την μπροστινή πόρτα και όλοι είναι εφοδιασμένοι με κάρτα.

Το μετρό της Στοκχόλμης χωρίς να είναι το καλύτερο του κόσμου, είναι αξιοπρεπές και ακριβές. Δεν είδαμε πουθενά κυκλοφοριακή συμφόρηση.

Τα μαθήματα που πήραμε από τη Σουηδία είναι πολλά και χρήσιμα.

Η χώρα αυτή βρίσκεται πολύ ψηλά στην κοινωνική οργάνωση, έχει αποτελεσματικό οικονομικό σύστημα στο πλαίσιο της οικονομίας της αγοράς, έχει υψηλά στάνταρντ στην παιδεία, φροντίζει πάρα πολύ για την υγεία των πολιτών (μέσω κυρίως της πρόληψης), είναι αξιόπιστη στα μάτια των φορολογουμένων διότι έχει πολύ ψηλή φορολογία αλλά επιστρέφει τους φόρους ως κοινωνικό μισθό, παρέχει ασφάλεια για το μέλλον.

Πιστεύουμε ότι πολλά από τα επιτεύγματα της Σουηδίας μπορούν να μεταφυτευτούν ανέξοδα στην Ελλάδα, ενώ άλλα, που απαιτούν ψηλές δαπάνες, για την ώρα είναι ανέφικτα.

Όμως τίποτε δεν θα μπορέσει να γίνει εδώ αν δεν αλλάξουν νοοτροπίες και πρακτικές δεκαετιών.

 

πηγή: http://www.esos.gr/arthra/36593/mathimata-apo-ti-soyidia